Nguồn sản xuất dung môi ngành sơn trên thế giới: Butyl, Xylene, PMA và triển vọng nguồn hàng 2026–2027

Trong ngành sơn, dung môi thường chỉ chiếm một phần trong giá thành công thức nhưng lại có ảnh hưởng rất lớn đến độ nhớt, tốc độ bay hơi, độ hòa tan nhựa, leveling, ngoại quan và khả năng phun.

Các dung môi như Xylene, n-Butyl Acetate, PMA/PGMEA, MIBK, DIBK, PM, PnB, Solvesso... được sử dụng rộng rãi trong sơn ô tô, sơn công nghiệp, sơn gỗ, mực in, keo dán và nhiều hệ coating khác.

Một điểm đáng chú ý là nguồn cung của các dung môi này không phân bố đồng đều trên thế giới. Châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore và các trung tâm hóa dầu Đông Nam Á, ngày càng đóng vai trò quan trọng.

Lưu ý về số liệu: thị trường dung môi có rất nhiều cách phân loại. Một số báo cáo tính theo doanh thu, một số theo sản lượng hoặc công suất. Vì vậy, các tỷ lệ dưới đây nên được hiểu là ước tính theo từng phạm vi thị trường, không phải thị phần tuyệt đối của toàn bộ ngành dung môi.

Trung Quốc – trung tâm cung ứng dung môi quan trọng của châu Á

Nếu xét riêng thị trường châu Á, Trung Quốc hiện là một trong những nguồn cung quan trọng nhất đối với dung môi ngành sơn. Điều này đặc biệt rõ đối với:

• Xylene

• Toluene

• Butyl Acetate

• PMA/PGMEA

• PM

• DPM

• Một số glycol ether

• Các dung môi ester và ketone khác

Sự phát triển mạnh của ngành hóa dầu Trung Quốc trong hơn một thập kỷ qua đã làm thay đổi đáng kể cán cân cung cầu của khu vực.

Một nghiên cứu về xylene cho thấy sản lượng xylene của Trung Quốc tăng từ khoảng 10,7 triệu tấn năm 2016 lên 24,1 triệu tấn năm 2021, và được dự báo đạt khoảng 34,4 triệu tấn vào năm 2026. Điều này giải thích tại sao Việt Nam hiện có thể tiếp cận rất nhiều nguồn dung môi từ Trung Quốc với mức giá cạnh tranh.

Các nước sản xuất Butyl Acetate

Nguồn cung chính hiện tập trung ở:

Trung Quốc

Là một trong những trung tâm sản xuất và xuất khẩu quan trọng nhất. Các nhà sản xuất được các báo cáo thị trường nhắc đến gồm:

• Baichuan Chemical

• Jiangmen Handsome Chemical

• Yankuang Guotai

• Shandong Jinyimeng

• Weifang Yixing

• Yangtze River Acetyls – YARACO

• Shiny Chemical

Singapore

Singapore là một trung tâm hóa dầu quan trọng của Đông Nam Á. Celanese có hoạt động sản xuất n-Butyl Acetate tại Singapore và là một trong những nguồn cung quan trọng của khu vực.

Mỹ và châu Âu

Các nhà sản xuất như Celanese và một số nhà sản xuất hóa chất tích hợp tại Mỹ/Châu Âu tiếp tục đóng vai trò trong thị trường toàn cầu

Theo ChemAnalyst, châu Á – Thái Bình Dương chiếm khoảng 56% thị trường Butyl Acetate năm 2022. Riêng phân khúc Paints & Coatings chiếm khoảng 64% lượng tiêu thụ Butyl Acetate trong năm 2022. Một báo cáo thị trường cập nhật năm 2026 ước tính thị trường Butyl Acetate toàn cầu khoảng 1,365 triệu tấn năm 2025, trong đó Trung Quốc xuất khẩu khoảng 184,4 nghìn tấn năm 2024.

Xylene – nguồn cung tập trung ở đâu?

Xylene là một trong những dung môi quan trọng nhất của ngành sơn. Trong thực tế ngành coating, chúng ta thường gặp:

• Mixed Xylene

• Xylene solvent grade

• o-Xylene

• p-Xylene

• m-Xylene

Tuy nhiên cần phân biệt xylene dùng làm dung môi với p-Xylene làm nguyên liệu PTA/PET.

Các trung tâm sản xuất chính

Các quốc gia có vai trò lớn trong chuỗi xylene gồm:

Trung Quốc → Hàn Quốc → Nhật Bản → Singapore → Đài Loan → Ấn Độ → Trung Đông

Trong đó, châu Á chiếm vai trò rất lớn. Theo Mordor Intelligence, châu Á – Thái Bình Dương chiếm khoảng 55,2% thị trường xylene năm 2025 và được dự báo tiếp tục là khu vực tăng trưởng nhanh nhất đến 2031.

Một nguồn dữ liệu khác cho thấy Hàn Quốc là nước sản xuất p-Xylene lớn nhất châu Á – Thái Bình Dương, chiếm khoảng 52% sản lượng khu vực; Nhật Bản đứng thứ hai và Singapore đứng thứ ba.

Điều này có ý nghĩa gì với ngành sơn?

Đối với Mixed Xylene/Solvent Xylene, Trung Quốc có vai trò rất lớn. Trong khi đó, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore và các tổ hợp hóa dầu Trung Đông cũng có thể ảnh hưởng đến nguồn cung khu vực thông qua chuỗi aromatics.

Tháng 6/2026, OPIS ghi nhận hoạt động bảo dưỡng nhà máy lớn tại Trung Quốc làm thay đổi dòng thương mại aromatics, trong đó có mixed xylene và benzene.

Đến tháng 9/2026, ICIS ghi nhận giá dầu Brent đã vượt 100 USD/thùng, kéo giá naphtha và nhiều nguyên liệu hóa dầu châu Á tăng theo; đồng thời một số nhà sản xuất khu vực cân nhắc giảm sản lượng do biên lợi nhuận suy giảm

Những quốc gia sản xuất PMA lớn

Có thể chia nguồn cung PMA thành hai nhóm.

Nhóm 1 – Các nhà sản xuất hóa chất đa quốc gia

Ví dụ:

• Dow

• Shell Chemicals

• LyondellBasell

• Eastman

Nhóm 2 – Nhà sản xuất châu Á

Đặc biệt: Trung Quốc với các doanh nghiệp như:

• Jiangsu Dynamic

• Jiangsu Hualun

• Jiangsu Baichuan

• Yida Chemical

Ngoài ra còn có:

• Nhật Bản

• Hàn Quốc

• Đài Loan

Trong phân khúc electronic grade, Nhật Bản và các nhà sản xuất Đông Á có vai trò đáng kể nhờ yêu cầu kiểm soát tạp chất rất cao.

Thị phần PMA: Trung Quốc đang nổi lên rất nhanh

Một báo cáo GlobalInfoResearch cho biết 5 doanh nghiệp lớn gồm Dow, Jiangsu Dynamic, Shell Chemicals, LyondellBasell và Jiangsu Hualun chiếm khoảng 51% doanh thu thị trường PMA năm 2023.

Báo cáo này cũng cho rằng ba khu vực sản xuất lớn gồm: Mỹ + châu Âu + Trung Quốc

chiếm trên 70% thị trường sản xuất PMA năm 2023. Đáng chú ý hơn, Jiangsu chiếm trên 80% sản xuất PMA của Trung Quốc theo cùng nguồn dữ liệu. Đây là thông tin rất đáng chú ý với các doanh nghiệp sơn Việt Nam vì nhiều nguồn PMA giá cạnh tranh trên thị trường châu Á có liên quan đến chuỗi cung ứng hóa chất tại Giang Tô.

Một yếu tố mới cần đặc biệt quan tâm: Trung Đông

Đây là một trong những rủi ro lớn nhất đối với chuỗi hóa dầu châu Á. Theo ICIS, châu Á nhập khẩu hơn 50% lượng naphtha vận chuyển bằng đường biển từ Trung Đông. Vì vậy, ngay cả khi nhà máy dung môi đặt tại:

Trung Quốc / Hàn Quốc / Nhật Bản

thì nguyên liệu đầu vào vẫn có thể chịu ảnh hưởng từ:

Middle East → Crude/Naphtha → Asia Petrochemical → Solvent

Nói cách khác: Nhà cung cấp ở Trung Quốc không đồng nghĩa với việc nguồn cung hoàn toàn độc lập với biến động Trung Đông.

Triển vọng nguồn hàng 2026–2027

Nếu nhìn từ góc độ một doanh nghiệp sơn tại Việt Nam, có thể chia triển vọng thành ba nhóm.

Xylene

Nguồn công suất tại châu Á khá lớn, đặc biệt Trung Quốc. Tuy nhiên giá có thể biến động mạnh theo:

Dầu → Naphtha → Aromatics → Xylene

Do đó rủi ro lớn hơn nằm ở giá và logistics, không nhất thiết là thiếu hàng kéo dài.

Butyl Acetate

Nguồn cung châu Á tương đối rộng, Trung Quốc có nhiều nhà sản xuất và có khả năng xuất khẩu đáng kể. Điều này tạo điều kiện cho các nhà sản xuất sơn Việt Nam có thể tìm nhiều nguồn thay thế. Tuy nhiên cần theo dõi:

Butanol + Acetic Acid + công suất nhà máy + freight

PMA

PMA có triển vọng đáng chú ý hơn vì có hai động lực cầu: Paints & Coatings và Electronics / Semiconductor

Đặc biệt, sự phát triển của ngành điện tử tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan và các trung tâm sản xuất mới ở Đông Nam Á có thể tiếp tục hỗ trợ nhu cầu PGMEA.

Nguồn tham khảo

• Mordor Intelligence – Xylene Market – dữ liệu thị trường xylene và tỷ trọng châu Á.

• Fortune Business Insights – Xylene Market 2026–2034 – quy mô và dự báo thị trường xylene.

• ChemAnalyst – Asia Pacific Butyl Acetate Market – sản xuất, thị trường và các nhà sản xuất Butyl Acetate tại châu Á.

• GlobalInfoResearch – PGMEA/PMA Market – nhà sản xuất và cơ cấu thị trường PMA.

• ICIS – Asia petrochemical supply conditions 2026 – diễn biến dầu thô, feedstock và nguồn cung hóa dầu châu Á.

• OPIS – China aromatics trade 2026 – diễn biến Xylene/aromatics tại Trung Quốc.

• Celanese – N-Butyl Acetate – thông tin nhà sản xuất và ứng dụng n-Butyl Acetate.

• Eastman – PM Acetate/PGMEA – thông tin kỹ thuật và ứng dụng PMA.

Thông tin liên hệ:

Gmail: contact@dcoatings.org

Website: https://dcoatings.org/

Facebook: https://web.facebook.com/profile.php?id=61593651430718

Youtube: https://www.youtube.com/@DCoatings

Các bài viết mới nhất